Systeemziekten

Bij een systemische auto-immuunziekte, ook wel systeemziekte genoemd, werkt het afweersysteem niet goed. In plaats van het lichaam te beschermen, valt het eigen weefsel aan. Hierdoor ontstaan chronische ontstekingen.
Bij deze ziekten kunnen meerdere organen tegelijk betrokken zijn, zoals:

• gewrichten
• spieren
• longen
• hart
• nieren
• zenuwstelsel
• huid
• bloedvaten
• ogen

De klachten en het verloop verschillen sterk per persoon. Dat maakt deze ziekten soms lastig te herkennen en te behandelen.

U kunt bij ons terecht:

• als u al een diagnose heeft
• als uw huisarts of specialist een vermoeden heeft van een systemische auto-immuunziekte

Wij behandelen onder andere patiënten met:

• systemische lupus erythematodes (SLE) en/of antifosfolipidesyndroom (APS)
• systemische sclerose (sclerodermie)
• mixed connective tissue disease (MCTD)
• vasculitis (zoals ANCA-vasculitis of grote-vatenvasculitis)
• myositis (zoals dermatomyositis of antisynthetase syndroom)
• ziekte van Sjögren
• sarcoïdose
• IgG4-gerelateerde ziekte

Ook patiënten met onbegrepen klachten waarbij een systeemziekte wordt vermoed, kunnen worden verwezen.

Bij systemische auto-immuunziekten zijn vaak meerdere organen betrokken. Daarom is samenwerking tussen verschillende specialisten belangrijk.

Binnen het Zuyderland Medisch Centrum werken artsen en verpleegkundigen uit meerdere vakgebieden intensief samen bij de zorg voor patiënten met systemische auto-immuunziekten. Zo zorgen we voor:

• goede afstemming tussen specialisten
• snelle en zorgvuldige diagnostiek
• één gezamenlijk behandelplan

De behandeling wordt gecoördineerd door reumatologen met expertise in systeemziekten. Afhankelijk van uw ziekte werken zij samen met andere specialisten, zoals:

• longartsen met expertise interstitiële longziekten (ILD)
• nefrologen met aandachtsgebied immuun-gemedieerde nierziekten
• neurologen met expertise neuromusculaire aandoeningen
• dermatologen
• cardiologen
• internisten met aandachtsgebied vasculaire aandoeningen
• radiologen en nucleair geneeskundigen
• revalidatieartsen
• gynaecologen
• KNO-artsen
• maag-darm-leverartsen
• oogartsen

Daarnaast zijn gespecialiseerde verpleegkundigen (casemanagers) betrokken bij uw begeleiding en ondersteuning. Ook werken wij nauw samen met Klinische Farmacie en Klinische Chemie voor veilige controle van medicatie en bloedwaarden.

De zorg binnen Systeemziekten is georganiseerd in vaste zorgpaden en multidisciplinaire overleggen. De aanpak wordt altijd afgestemd op uw ziekte en klachten.

• Polikliniek Systeemziekten
  Binnen de afdeling Reumatologie is er wekelijks spreekuur op de locaties Heerlen en Sittard-Geleen bij een gespecialiseerde reumatoloog.
• Zorgpad Systeemziekten
  Sinds 2018 beschikt Zuyderland over een Zorgpad Systeemziekten, uitgevoerd door de afdelingen Reumatologie, Longziekten, Cardiologie en Radiologie. Dit zorgpad is bedoeld voor patiënten met (verdenking op) hart- en longbetrokkenheid bij systemische auto-immuunziekten. Op één dag meerdere onderzoeken en gesprekken, gevolgd door een gezamenlijk behandelplan.

(Klik op de afbeelding om te vergroten)

• Myositis snel diagnostiek
  Voor patiënten met een vermoeden van spierontsteking. Dit zorgpad staat onder leiding van een gespecialiseerde neuroloog, in nauwe samenwerking met de reumatoloog en de revalidatiearts. Meerdere onderzoeken op één dag, zoals MRI, spierbiopt en bloedonderzoek.
• Multidisciplinair spreekuur dermatologie–reumatologie
  Voor patiënten met huidafwijkingen bij systemische auto-immuunziekten, gezien door een dermatoloog en reumatoloog tegelijk.
• Fast-track kliniek grote-vatenvasculitis
  Voor snelle diagnostiek bij verdenking op ontsteking van grote bloedvaten. Het doel van deze kliniek is om de diagnose snel te stellen, onder andere met behulp van echografie van de bloedvaten, en zo complicaties te voorkomen en, indien nodig, direct met de behandeling te starten.

De zorg voor patiënten met systeemziekten wordt afgestemd tijdens verschillende multidisciplinaire overleggen (MDO’s), waarbij meerdere specialisten gezamenlijk patiënten bespreken en behandeladviezen formuleren, passend bij de aard en ernst van de aandoening.

Onze specialisten werken in een landelijk netwerk (ARCH) samen met universitaire centra en andere topklinische (STZ) systeemziektencentra in Nederland.

De behandeling van een systeemziekte is altijd maatwerk. Het doel is:

• ontsteking onder controle krijgen
• schade aan organen voorkomen
• kwaliteit van leven behouden

De behandeling kan bestaan uit:

• glucocorticoïden, zoals prednison en afweeronderdrukkende (immunosuppressieve) medicijnen. Bij veel systemische auto-immuunziekten is het afweersysteem te actief. Deze medicijnen helpen om dit afweersysteem tot rust te brengen en nieuwe ontstekingen te voorkomen.
• doelgerichte therapieën, als standaardbehandeling onvoldoende werkt. Deze medicijnen grijpen heel specifiek in op het deel van het afweersysteem dat bij uw ziekte een rol speelt.

Sommige behandelingen worden via een infuus gegeven op de dagverpleging in Sittard-Geleen.

Na het voorschrijven van medicijnen krijgt u uitgebreide uitleg van een gespecialiseerde verpleegkundige. Naast medische behandeling is er aandacht voor begeleiding en revalidatie.

De afdelingen Reumatologie, Longziekten, Neurologie en Interne Geneeskunde doen nationaal en internationaal wetenschappelijk onderzoek naar systemische auto-immuunziekten.
Wanneer passend, kunnen patiënten deelnemen aan studies of registers. Zo dragen zij bij aan betere zorg voor toekomstige patiënten.

Systeemziekten is erkend als STZ Topklinisch Expertisecentrum.
Dit betekent dat wij hooggespecialiseerde zorg bieden voor complexe en zeldzame systeemziekten. Door patiënten gestructureerd en multidisciplinair te volgen:

• krijgen zij sneller passende zorg
• is de samenwerking tussen specialisten beter
• worden complicaties eerder herkend

De kennis die we opdoen gebruiken we voor zorg, onderzoek en richtlijnen.

STZ TEC Systeemziekten Zuyderland Medisch Centrum
Wat is een STZ Expertisecentrum?
Een door de STZ (Samenwerkende Topklinische Ziekenhuizen) erkend Topklinisch Expertisecentrum (TEC) levert hooggespecialiseerde en complexe patiëntenzorg die aantoonbaar onderscheidend is ten opzichte van de reguliere ziekenhuiszorg.
Deze erkenning is gebaseerd op objectieve kwaliteitscriteria op het gebied van expertise, organisatie, behandeluitkomsten en wetenschappelijk onderzoek. Om deze kwaliteit te waarborgen vindt iedere vier jaar een herbeoordeling plaats.

STZ TEC Systeemziekten – Zuyderland Medisch Centrum
Systeemziekten (systemische auto-immuunziekten) vormen een brede groep van vaak zeldzame en complexe aandoeningen waarbij het afweersysteem het eigen lichaam aanvalt. Bekende voorbeelden zijn onder andere systemische sclerose en systemische lupus erythematodes (SLE).

Omdat deze aandoeningen meerdere organen tegelijk kunnen aantasten, zijn vaak verschillende specialismen betrokken bij de diagnostiek en behandeling. Patiënten met systemische auto-immuunziekten en complexe, discipline-overstijgende problematiek binnen het Zuyderland Medisch Centrum worden daarom gestructureerd en multidisciplinair gevolgd en behandeld.

Waarom deze aanpak belangrijk is
Binnen ons ziekenhuis worden inmiddels meer dan 1000 patiënten met systeemziekten op deze manier gevolgd. Door patiënten op een uniforme en gestructureerde wijze te monitoren, krijgen zij sneller toegang tot de juiste expertise, wordt de zorg beter op elkaar afgestemd en kunnen complicaties eerder worden herkend en behandeld.

De kennis die wij op deze manier opbouwen, gebruiken we niet alleen voor de zorg binnen het Zuyderland Medisch Centrum, maar ook voor het ontwikkelen van landelijke en internationale richtlijnen en behandelprotocollen. Daarnaast doen wij wetenschappelijk onderzoek, onder andere naar SLE, grote-vatenvasculitis, systemische sclerose, myositis en sarcoïdose.