Nieuw proefschrift biedt handvatten voor betere levenseindecommunicatie met ouderen

Het proefschrift van dr. Fran Peerboom brengt nieuwe inzichten in hoe verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten ouderen beter kunnen ondersteunen bij gesprekken over de toekomst, het leven en het levenseinde. Deze gesprekken zijn een belangrijk onderdeel van proactieve zorgplanning (PZP). PZP is een proces dat zich richt op het verkennen van waarden, wensen en doelen voor huidige en toekomstige zorg en het plannen en organiseren hiervan.

Omdat verpleegkundig professionals dagelijks intensief contact hebben met ouderen, spelen zij een sleutelrol in deze gesprekken. Toch ervaren zij vaak barrières, zoals gebrek aan vaardigheden of onzekerheid. Het LISTEN-project, waar dit proefschrift onderdeel van is, onderzoekt welke bouwstenen belangrijk zijn voor levenseindecommunicatie in thuiszorg, ziekenhuis en verpleeghuis.

Uit een eerste literatuurstudie kwamen elf bouwstenen naar voren, waaronder persoonsgerichtheid, het opbouwen van een relatie en goed luisteren. In vervolginterviews benadrukten verpleegkundig professionals het belang van ruimte voor open communicatie, begrijpelijke taal en samenwerking met andere disciplines.

In gesprekken met ouderen en naasten bleek vooral behoefte aan natuurlijke, veilige en menselijke gesprekken. Zij willen zich gezien voelen als persoon, niet alleen als patiënt. Ouderen waarderen minder structuur en meer meebewegen in het gesprek, wat contrasteert met de behoefte aan voorbereiding die verpleegkundigen vaak benoemen.

Een focusgroepstudie met verschillende disciplines bracht verdere verdieping. Artsen, geestelijk verzorgers, verpleegkundigen en vertegenwoordigers van ouderen en naasten benadrukten onder meer het belang van vertrouwen, het toelaten van stilte en het loslaten van een vooraf bedacht doel. Deze inzichten leidden tot een rijker theoretisch raamwerk.

In een internationale Delphi-studie werd uiteindelijk consensus bereikt over 19 bouwstenen van levenseindecommunicatie. Het dynamische raamwerk ondersteunt verpleegkundig professionals bij voorbereiding, bewustwording en uitvoering van persoonsgerichte gesprekken.

Het proefschrift concludeert dat waardige levenseindecommunicatie begint bij menselijke verbinding: luisteren, tijd nemen en echt aanwezig zijn.
Het proefschrift is digitaal inzichtelijk via: http://doi.org/10.26481/dis.20260413fp

Bronvermelding foto: www.RUUDC.nl