Meer aandacht voor de patiënt, minder voor het scherm
Het Innovatielab van Zuyderland test samen met ongeveer 80 zorgverleners AI in de spreekkamer. Een voorbeeld hiervan is Ambient Listening. Deze technologie zorgt ervoor dat het consult wordt opgenomen en omgezet in een transcript. Daarna maakt een medische getrainde AI-tool een samenvatting voor het dossier. Inmiddels zijn er meer dan 5000 consulten gevoerd met behulp van deze technologie. Internist-oncoloog Brian Scholtes en maag-darm-leverarts Renske Deutz doen mee aan de pilot en vertellen over hun ervaringen. ‘Als het eenmaal in je systeem zit, wil je niet meer terug.’
Brian gebruikt deze technologie nu ruim een jaar. Hij is internist-oncoloog en medisch directeur cluster Complexe Zorg. ‘Ik vond het vanaf het eerste consult een verademing’, zegt hij. ‘Ik kan me focussen op het gesprek met de patiënt en hoef niet tegelijk – verstopt achter een beeldscherm – mee te typen.’ Het gesprek wordt automatisch uitgeschreven, zodat het consultverslag na afloop grotendeels klaarstaat. ‘Ik heb minder administratieve druk’, vertelt hij. ‘Maar de grootste winst zit voor mij in werkplezier. Ik wil me niet meer voorstellen dat ik morgen weer poli moet doen en elk woord zelf moet typen. Zo voelt het echt alsof mijn werkplezier is verviervoudigd; de rest is voor nu bijzaak.’
Brian gebruikt de AI-samenvattingen als basis voor brieven en verslaglegging. In combinatie met bouwstenen en sjablonen in HiX hoeft hij minder zelf te typen. Tegelijk ziet hij verbeterpunten. ‘Er is nog geen koppeling met het EPD (Elektronisch Patiënten Dossier)’, zegt hij. ‘Ik moet de samenvatting nu nog knippen en plakken. Daarnaast voer ik de orders voor onderzoek en laboratorium zelf in. De verwachting is dat hier in de toekomst ook nog winst te behalen is.
Veel minder administratie
Renske gebruikt de AI-collega minder lang, vanaf augustus. Zij is maag-darm-leverarts en voorzitter van de maatschap interne geneeskunde, MDL en geriatrie. ‘Ik typ nooit tijdens een consult’, zegt ze. ‘Ik wil de patiënt aankijken. Dat betekende tot nu toe altijd een blok administratie achteraf.’
In de eerste weken laat Renske de tool gewoon meelopen. Ze werkt daarnaast nog op de vertrouwde manier. ‘Ik wilde eerst zien wat de tool kan’, legt ze uit. ‘Hoe compleet zijn de samenvattingen? Wat kan ik ermee in mijn eigen verslaglegging?’ Daarna gaat ze de AI-tool steeds meer naar haar hand zetten. ‘Ik was bang dat dat veel tijd zou kosten’, zegt ze. ‘Maar met de juiste handvatten en hulp van het Innovatielab bleek het verrassend eenvoudig.’
Nu merkt Renske vooral winst in efficiëntie en fysieke belasting. Terwijl de tool het gesprek uitschrijft en samenvat, regelt zij aanvragen en orders. Daarna knipt en plakt ze de samenvatting in het EPDen past die – waar nodig – aan. ‘Dat scheelt veel typewerk’, zegt Renske. ‘Tot mijn eigen verbazing heb ik op lange dagen nu minder last van mijn arm omdat ik veel minder achter het toetsenbord zit.’ Voor haar is er geen verschil in contact met patiënten omdat ze voorheen ook nooit typte tijdens het gesprek.
Dialect is geen obstakel
Dialect is een belangrijk thema in Zuyderland. Brian test dat vrijwel direct. ‘Dat was een van de eerste vragen’, vertelt hij. ‘Begrijpt de tool ons Limburgse dialect? In de praktijk zie ik dat hij dat goed oppakt, zeker als je tijdens het gesprek al af en toe samenvattingen geeft. Er komt gewoon een goede Nederlandse samenvatting aan het eind.’ Over privacy maakt Brian zich weinig zorgen. ‘De oplossing voldoet aan de geldende wet- en regelgeving’, zegt hij. We informeren patiënten en vragen om toestemming vooraf.’
Renske kijkt vooral naar de effecten op vakmanschap. ‘Ik zie bij AI het risico dat systemen te veel voor ons denken’, zegt ze. Het risico is dat je dan minder scherp bent als die tool er even niet meer is. Ze noemt een voorbeeld bij endoscopisch onderzoek. Als artsen een tijd met AI werken, zijn ze soms minder scherp op afwijkingen als ze weer zonder werken. ‘Bij speech-to-text merk ik dat ik soms iets minder actief onthoud wat er is gezegd’, vertelt ze. ‘Je vertrouwt dan op de opname en samenvatting. Dat maakt het werk makkelijker, maar daar moet je wel alert op blijven.’
Toch zijn beide artsen optimistisch. Brian raadt collega’s aan om gewoon te beginnen. ‘De grootste drempel is dat je jezelf moet aanleren om bij elk consult de opname te starten. Als het eenmaal in je systeem zit, wil je niet meer terug.’ Renske is het met hem eens. ‘Het hoeft niet voor iedereen’, zegt ze. ‘Maar ik vind wel dat je het een serieuze kans moet geven. Zoals ik thuis tegen mijn kinderen zeg: je moet eerst proeven. Daarna mag je zeggen dat je het niet lekker vindt.’